Qed insalvaw ic-Cittadella

Għadni kemm żort flimkien mal-Ministru għall-Għawdex ix-xogħol ta' tisħiħ strutturali li għaddej bħalissa fuq is-swar u l-blat li fuqha hija mibnija c-Cittadella, dik il-Belt fortifikata fuq għolja kważi unika fil-forma tagħha. Verament impressjonajt ruħi bix-xogħol li għaddej. Intervent ta' inginerija mill-iktar interessanti specjalment fuq il-blat li fuqu nbnew is-swar. Minħabba l-karatteristiċi ġeoloġiċi tiegħu dan il-blat fih diversi konsenturi li jistgħu jwasslu biex sezzjonijiet mill-blat jinqatghu u b’hekk jipperikolaw l-istabilita’ strutturali tas-swar li jserraħ fuqu - xi ħaga li fil-fatt diġa ġrat ftit ta' snin ilu, meta parti mill-blat ceda waqt maltempata. 

 

Għalhekk wara studji li saru ġiet iddisinjata sistema biex il-blat jiġi kkonsolidat, u wara s-swar ta' fuqu jiġu restawrati. Din it-teknika ta' konsolidament qed tinvolvi l-irbit tal-blat dgħajjef permezz ta' 'l fuq minn 230 musmar u ankoragg tal-azzar  (steel nails and steel anchors) ta' tul li jvarja minn 6 metri sa' 24 metru. Fuq il-partijiet tal-blat li l-iktar jinsab fi stat ħazin ser titwaħħal ukoll xibka ta' protezzjoni. Ammirajt lill-ħaddiema specjalizzati, li sħabhom isejħulhom spidermen, jixxabtu mal-blat biex jinfdu l-blat u jdaħħlu l-vireg tal-azzar fil-blat.  Xogħol specjalizzat li jitlob reqqa u attenzjoni kbira. 

 

Il-ħsarat li nstabu fuq il-blat u s-swar taċ-Ċitadella waqt il-preparamenti għax-xogħlijiet kienu partikolari ħafna. It-tip ta’ ġebel użat fil-bini taċ-Ċittadella, il-mod li biħ inbniet flimkien mal-proċessi naturali ta’ deterjorazzjoni, rriżulta li l-ġebla ttieklet b’mod partikulari, differenti mit-tip ta’ deterjorazzjoni li tikkaratterizza s-swar l-oħra ta’ Malta.  Ix-xogħol ta’ restawr qed jinvolvi t-tindif tal-ġebel mill-elementi li jikkawżaw ħsara, bħal l-għeruq tal-kappar li maż-żmien kiber mill-fili; il-konsolidament tal-wiċċ tal-ġebla u t-tibdil tal-ġebel l-iktar deterjorat, u it-tikħil mill-ġdid tal-fili, fost xogħol ieħor.  Tidher cara d-differenza fejn diġa sar intervent u fejn għadu ma nbediex ix-xogħol.  

 

Intant ix-xogħol li qed isir fuq is-swar kollha taċ-Ċittadella f’Għawdex għandu investiment ta’ aktar minn €6 miljun ko-finanzjat bir-rata ta 85% mill-Unjoni Ewropea. Fil-granet li ġejjin il-Ministeru tiegħi flimkien ma' dak ta' Għawdex beħsiebna norganizzaw Open Weekend sabiex il-pubbliku Malti u Għawdxi jkun jista jara b'għajnejh ix-xogħol u tingħata lilu spjega mit-teknici ħalli jkun jista jifhem aħjar kemm il-kuntest storiku kif ukoll l-interventi li qed isiru biex niprotegu dan il-wirt imprezzabli.

Storja ta' zewg nisa

Dan il-weekend iltqajt ma' zewg nisa li geghluni nahseb. Nhar il-Gimgha meta mort niltaqa mal-bdiewa jaqtghu it-tadam mill-ghelieqi taghhom f'Ghawdex iltqajt ma' mara li geghlitni nahseb. Din il-mara Ursula Caruana omm ta' familja li tahdem l-ghelieqi izda anke qed tistudja fl-Istitut tal-Agrikoltura fl-Universita' ta' Malta. Ursula qed taghmel BSc in Mediterranean Agro-ecosystems Management u determinata li tkompli taghmel anke MSc. Qed taghmel it-tezi taghha fuq il-promozzjoni tal-prodotti lokali.

Il-bierah filghaxija waqt il-Festa tad-Tadam iltqajt ma' mara ohra li geghlitni nahseb. Iltqajt ma' Josephine Xuereb fl-istand ta' Cini tal-melh. Josephine tigi t-tifla ta' Leli Cini li ilu jahdem il-melh fis-salini ta' taht iz-Zebbug f'Ghawdex ghal xi sittin sena. Josephine, omm ta' familja, se tiehu minghand missierha din l-attivita' li ilha ghand il-familja taghhom ghal mijiet ta' snin. Josephine determinata li tkompli taghmel dawn is-salini attrazzjoni agro-turistika u li ttejjeb l-marketing u l-ippakkagjar tal-melh naturali li jiproducu b'tant xoghol iebes u dedikazzjoni f'dawn is-salini. Jien u s-Segretarju Permanenti fil-Ministeru spjegajnilha taht liema Mizuri tal-Programm tal-Izvilupp Rurali tista tapplika halli tiehu ghajnuna biex tilhaq l-ghanijiet taghha.

Dawn iz-zewg nisa geghluni nahseb kif l-investiment fil-qasam agrikolu qed jirrendi anke ghax qed ihajjar aktar nisa jsiru protagonisti fl-attivita' agro-industrijali ta' pajjizna. Dawn iz-zewg nisa huma xhieda tat-trasformazzjoni li qed naraw f'dan il-qasam. Il-programm ta' investiment finanzjarju minn naha tal-Gvern kif ukoll il-programm ta' investiment akkademiku bhal dak tal-Istitut tal-Agrikoltura qed jghinu qaghtih biex is-settur agro-industrijali jinbidel biex jikkompeti bi prodotti ta' kwalita' li jitpoggew fuq is-suq b'mod aktar meqjus u attraenti.

Mudell vitwali ta' precissjoni

F'dawn il-granet inbeda x-xoghol ta' laser scanning fuq is-swar tac-Cittadella f’Għawdex biex tithejja d-dokumentazzjoni kollha li fuqhom imbaghad jissawwar il-programm shih ta' restawr tas-swar taċ-Ċittadella u l-konsolidazzjoni tal-blat fraġli taħt dan il-monument imprezzabbli.

Team ta' teknici Taljani taħt is-superviżjoni tal-periti tat-Taqsima tar-Restawr fil-Ministeru għar-Riżorsi u l-Affarijiet Rurali qed jipreparaw mudelli virtwali 3-dimenzjonali li fuqhom jiġu ndikati l-materjal kif ukoll il-ħsarat eżistenti. Biex jitwettaq dan il-proġett qegħda tintuża l-aħħar teknoloġija avvanzata li tagħmel użu minn laser scanners bi preċiżjoni għolja ħafna.

Waqt żjara li ghamilt flimkien mal-Ministru Giovanna Debono ġie spjegat lilna x-xoghol li qed isir u dak li hu ppjanat. Impressjonajt ruhi bid-dettall ta' dawn it-3D scans digitali. Kapaci jiffukaw sa area ta' 5cm ! L-informazzjoni kollha migbura mbaghad tintuza halli jigi ppreparat it-tender tax-xoghlijiet ta' restawr li jkun jindika bazikament x'tip ta' intervent irid isir fuq bazikament kull gebla ! 85% ta' dan il-progett huwa ffinanzjati bl-ghajnuna ta’ l-Unjoni Ewropea.

Nittama li fil-granet li gejjin jkunu organizzati zjajjar anke ghat-tfal tal-iskola halli anke huma japrezzaw dan ix-xoghol li qed isir u b'hekk inxettlu apprezzament akbar lejn il-wirt li ghandna f'pajjizna.

Gozo 1234 - Success kbir

Qattajna l-weekend gewwa Ghawdex. Gawdejniha sew l-Gozo 1234 li organizza l-Ministeru responsabli mit-Turizmu flimkien mal-Ministeru ghal Ghawdex u Where's Everybody. Kienet inizjattiva tajba hafna bi programm ta' attivitajiet mimli daqs bajda. Ghogobna l-fatt li l-attivitajiet ma kenux ikkoncentrati f'post wiehed izda kienu mferrxa ma' kwazi Ghawdex kollu.

Il-Hamis filghaxija morna M'Forn fejn kien hemm varjeta kulturali matul ix-Xatt kollu. Il-Gimgha filghaxija morna sal-Pjazza tan-Nadur fejn assistejna ghal kuncert ta' Mark Storace u l-grupp tieghu u wara rajna n-nar tal-art. Is-Sibt filghodu morna s'ghand Ta' Mena, attrazzjoni gdida agro-turistika, fit-triq li tiehdok mir-Rabat ghal M'Forn. Attrazzjoni helwa fejn mhux biss mxejna qalb id-dwieli u s-sigar taz-zebbug li tant jindokra Joe Spiteri izda doqna ukoll il-prodotti tipici, inkluz il-kunserva Ghawdxija. Filghaxija morna l-Ggantija Awakening, produzzjoni tal-Kunsill Lokali Xaghra biswiet il-Ggantija, u wara morna c-Cittadella. Hemmhekk segwejna fost ohrajn wirja ta' nar tal-ajru mill-isbah.

Dalghodu morna sax-Xewkija fejn rajna wirja helwa hafna ta' muturi antiki, mudelli ta' knejjes u wirja artistika minn zewg zghazagh li veru jipromettu. Wara ergajna morna s'ghand Ta' Mena fejn trejjaqna. Impressjonajt ruhi bl-entuzjazmu tal-Ghawdxin kollha li hadu sehem. In-nies ikkonkorrew sew. Haqqu prosit kull min ta sehmu biex dan il-weekend ikun is-success li kien.