Cans perikoluz ?

Mad-daqqa t’ghajn il-ftehim mal-Iran jidher bhala pass posittiv mhux biss ghar-regjun tal-Lvant Nofsani imma ghad-dinja kollha. M’huwiex minghajr riskji. Meta tidhol fil-fond u tixtarr ir-reazzjonijiet tad-dinja Gharbija ghall-ftehim, tinduna li dan il-ftehim jaf ikun ta’ theddida ghall-istatus quo li kulhadd kien dara bih fir-regjun.

 

L-Iran ghandu 85 Miljun ruh.  L-Gharabja Saudita ghanda 20 Miljun.  L-Gharabja Saudita ghandha l-akbar riservi ta’ zejt u gas fil-Lvant Nofsani.  L-Iran ghandu ftit anqas.  Jekk  jitnehhew is-sanzjonijiet fuq l-Iran, l-Iran jirnexxielu jiehu market share anke tas-Saudi ?  Il-Golf Gharbi huwa primarjament Sunni, filwaqt li l-Iran huwa Shiita.  L-Iran qed jizviluppa it-teknologija nukleari.  L-Gharabja Saudita xejn.  Dawn huma ftit fatti li wiehed irid izomm quddiem ghajnejh biex jifhem ir-reazzjoni ta’ whud mill-pajjizi Gharab ghal ftehim ta’ 6 pajjizi tal-punent mal-Iran biex inaqsu parti mis-sanzjonijiet sakemm l-Iran jitfa fil-genb il-kapacita’ tieghu li jizviluppa l-bomba nukleari.

 

Jekk jintlahaq ftehim ahhari mal-Iran, ghax dak li ghandna sa llum hu ftehim preliminari, allura nistghu nghidu li jkun sehh l-akbar terremot minn meta sar il-ftehim ta’ Camp David u r-Rivoluzzjoni Islamika tal-istess Iran. Il-hsieb biss li l-Iran ikun integrat mill-gdid fix-xena internazzjonali, b’kuntatti diretti mal-Istati Uniti, qed ihasseb lill-alleati Sunni tal-Amerikani  fir-regjun, bhal Gharabja Saudita, l-Egittu, il-pajjizi tal-Golf u l-Gordan.   Anke ghax l-Iran qed jintervjeni diga fil-politika nterna ta’ numru ta’ pajjizi fosthom is-Sirja, l-Libanu u l-Bahrain.  L-Israel, aktar minn kulhadd huwa vuci fil-miftuh kontra dan il-ftehim li Netanyahu sejjahlu ‘zball storiku’.

 

Il-bazi ta’ dawn l-argumenti kontra l-ftehim huwa wiehed – l-Iran se jerga’ jkun b’sahhtu wisq ?  Se jerga’ jsir, bhal ma kien qabel gie izolat, il-protagonist fir-regjun, bir-riperkussjonijiet li dan jista’ jgib mieghu ghal pajjizi l-ohra li semmejna.  L-amministrazzjoni ta’ Obama minn naha l-ohra temmen li dan il-ftuh lejn l-istat Iranjan ghandu jwassal ghall-bdil fit-tmexxija Iranjana, ghal evoluzzjoni shiha fl-Iran.  Obama jemmen li jaghmel sens li jiehu dan ic-cans, li r-regjun jista’ jkun aktar stabbli b’Iran li jirrispetta l-ligijiet internazzjonali.  

Hormuz

Waqt li f’Malta għandna Kap tal-Oppożizzjoni li jaspira li jkun Prim Ministru u li ma jridx jgħid kif iraħħas id-dawl u l-ilma, fid-dinja reġa għandna kriżi li qed twassal biex il-prezz taż-żejt jispara ‘l fuq. Il-mezzi kollha tax-xandir, kemm lokali u dawk internazjonali, qed jirrapurtaw kontinwament fuq il-kriżi fl-Iran li qed twassal biex il-prezz taż-żejt laħaq livelli għoljin li kienu ilhom ma jintlaħqu disa’ xhur. Bosta qed ibassru li l-prezz se jerga jitla ghal $120-il barmil.

Il-prezz taż-żejt qed ikun influenzat bil-kwistjoni tal-programm nukleari tal-Iran, specjalment minħabba t-theddida tal-Iran li jagħlaq l-iStrett ta’ Hormuz. Dan l-iStrett qiegħed bejn l-Iran u l-Oman u minnu jgħaddu t-tankers kollha taż-żejt li jmorru lejn it-terminals principali taż-żejt fl-Iraq, Kuwait, l-Emirati Gharab Maghquda u l-Arabja Sawdia. L-Unjoni Ewropea imponiet waqfien mix-xiri taż-żejt mill-Iran li mistenni jidħol fis-seħħ f’Lulju ta’ din is-sena.

Għalkemm pajjiżna ma jimportax żejt mill-Iran, il-kriżi xorta tolqotna minħabba li l-prezz qed jogħla kuljum. Din hi r-realta’ fid-dinja u li Malta tiffoma parti minnha. Joseph Muscat, kemm-il darba jkun Prim Minsitru jrid jaħdem f’din ir-realta’. Filwaqt li mill-Oppożizzjoni jista’ jagħżel li jkun irresponsabbli u jwiegħed kollox lil kulħadd, jekk ikun fil-Gvern ikun irid jħabbat wiċċu ma’ dan il-mewġ, irid jew ma jridx. Il-Gvern għaraf li ma jistax ikompli jgħabbi fuq il-familji u ddecieda li jerfa' l-piż hu taż-żieda internazzjonali fil-prezz taż-żejt u ma jgħollix it-tariffi tad-dawl u l-ilma għall-familji u n-negozji. Muscat iżda xorta probabilment jattakka d-deciżżjoni tal-Gvern ! Se jibqa jgħidilna li l-Gvern imissu jraħħas il-kontijiet !

Aħbarijiet bħal dawn għandhom jiftħu għajnejn kulħadd u jkomplu juru l-irresponsabbilta’ ta’ Joseph Muscat. It-tir tiegħu hu l-poter u mhux x’se jiġri wara. Deja vu tal-1998 meta Alfred Sant wiegħed li jneħħi l-VAT, għamel kawlata għax ma kellux pjan u għamel ħofra finanzjarja li qatt ma rajna bħalha. L-istess bħal Sant, Muscat miexi fl-istess triq.

Lejn it-Turkija jew lejn l-Iran ?

Spicca Ben Ali, spicca Mubarak, bdiet rewwixta biex jitnehha Gaddafi. Protesti fil-Yemen. Qed tirbah ir-rabja tal-popli li hassewhom imjassra ghal ghexieren ta’ snin. Il-ftit keinu qed igawdu sew filwaqt li l-massa thalliet lura. Dawk li kienu jazzardaw jitkellmu kontra sistwazzjoni bhal din kienu jispiccaw arrestati, torturati, mitfugha f’habs jew eziljati.

F’xi hin jew iehor din il-bomba kellha tisplodi. Hafna mill-mexxejja tad-dinja gharbija huma personaggi b’eta kbira. Mubarak ghandu 82 sena, Ben Ali 74 sena u Gaddafi ghandu kwazi 70 sena. Eta’ kbira li tiddistingwihom sew mill-populazzjoni ta’ pajjizhom. Irridu nifhmu li 60% tal-popolazzjoni fid-dinja gharbija hija taht l-eta’ ta’ 21 sena, u b’hekk ma jiftakru xejn hlief it-tmexxija ta’ dawn il-personaggi. Opportunitajiet ta’ xoghol saru skarsi hafna, certament hafna anqas minn dak mehtieg ghal populazzjoni daqshekk zaghzugha.

Il-pacenzja ma felhitx aktar. U bdiet ir-rivoluzzjoni. Jidher li l-ghajta u l-mewga ta’ protesti mhux se tieqaf. Se naraw tmexxija gdida. Fejn se tmur din it-tmexxija izda ? Se tmur lejn it-Turkija jew lejn l-Iran ? Se naraw tmexxija musulmana demokratika, miftuha u pluralista kif ghandna fit-Turkija jew se jkollna tmexxija musulmana fundamentalista li tkompli tohnoq l-espressjoni hielsa kif ghandna fl-Iran ?

Difficli tghid. Filwaqt li rridu nzommu f’mohhna l-partikolaritajiet ta’ kull pajjiz fir-regjun, nittama li dawn il-popli jmorru lejn l-esperjenza tat-Turkija. Waqt li nistennew il-gimghat u x-xhur li gejjin halli naraw kif se jizviluppaw l-affarijiet fid-dinja gharbija, nemmen li l-punent irid ukoll jezamina l-politika li addotta lejn dan ir-regjun fil-passat u jaghraf jibni politika gdida ta’ solidarjeta’ vera ma’ dawn il-popli.

Int trid tghix fl-Iran ?

Bhal llum sena fl-Iran kien hemm l-elezzjonijiet Presidenzjali, li hafna jqiesu bhala elezzjonijiet imbaghbsa. Minn dakinhar kienu bdew protesti kbar fit-toroq ta' Teheran. Izda kienet giet intensifikata ukoll persekuzzjoni kiefra fuq l-oppozizzjoni u dawk kollha li huma kontra r-regim ta' Ahmadinejad. Lid-Deputat tal-Partit Laburista, Adrian Vassallo, li dan l-ahhar qal li jipreferi li jghix fl-Iran, ha nghidlu ftit x'tip ta' "demokrazija" ghandhom f'dak il-pajjiz.

Se nikwota siltiet minn intervista ma' Mahdi Karrubi (ara ritratt) li hemm proprju fin-Newsweek din il-gimgha. Karrubi flimkien ma' Hossein Mousavi jifformaw l-oppozizzjoni li tissejjah il-Moviment Ahdar. Karrubi jghid "Attakkawli dari darbtejn u kisruli l-hgieg kollu. Ghalquli l-ufficcju tieghi, il-gurnal tieghi u l-partit tieghi. Sawtu lil wiehed minn uliedi. Tnejn mit-tfal tieghi nzammu milli johorgu minn pajjizi. Arrestaw hafna minn nies li kienu vicin tieghi. Kull Membru tal-Parlament li jigi jarani jispicca mfittex u attakkat". Karrubi jkompli jghid "Meta ghazilna erba' persuni li iharsu l-interessi tal-familji tal-persuni li sfaw feruti fil-protesti, dawn l-erba' persuni sfaw arrestati"

Fl-istess edizzjoni tan-Newsweek hemm artiklu ukoll miktub mill-gurnalist Maziar Bahari li jirrakkonta x'gara lilu wara li kien baghat email lill-editur tieghu fil-granet ta' wara l-elezzjonijiet li fiha kkritika r-regim Iranjan. Bahari jghid hekk "Dahluni b'ghajnejja mghottija go kamra mudlama. Minn kien qed jinterrogani tani daqqa ta' ponn go rasi, daqqa ta' sieq go dahri u tani daqqiet ghal hafna drabi go wicci u ghonqi....Gurnata wara gurnata dak li kien qed jittorturani geghlni nammetti li jiddispjacini li ktibt dak li ktibt". Bahari nzamm arrestat ghal 118 gurnata !

Nixxokja ruhi kif Deputat tal-Oppozizzjoni f'pajjizna jghid li jipreferi jghix, ghal liema raguni hi, "fl-Iran". Nahseb li kieku jmur s'hemm isib hafna li fil-fatt jixtiequ jkollhom imqar l-opportunita' jghixu f'pajjiz fejn id-demokrazija hija rispettata u r-religjon ma tintuzax bhala arma politika.

Neda - l-anglu tal-liberta'

Neda Agha Soltan ta' 27 giet imlaqqma L-Anglu tal-Liberta' wara li sfat maqtula mill-forzi tal-gvern f'wahda mill-protesti li għaddejjin f’dawn il-jiem fl-Iran. Saret is-simbolu tal-glieda tal-opposizzjoni fl-Iran. Pajjiż importanti ħafna fil-kuntest tal-istabbilita’ fid-dinja, specjalment fir-reġjun ferm sensittiv u fraġli tal-Lvant Nofsani.

Pajjiż immexxi minn gwida suprema spiritwali, l-Ayatollah, li hu l-ogħla setgħa fil-pajjiż. Imbagħad jiġi l-President, kariga importanti u li fl-aħħar snin kienet f’idejn Ahmadinejad, bniedem li kien fl-aħbarijiet ħafna drabi għal raġunijiet negattivi jew kontroversjali. Ġimgħatejn ilu saret elezzjoni li ntqal li ntrebhet b’mod konvinċenti mill-President attwali li ġie dikjarat rebbieħ bi 62% tal-voti.

Immedjatament bdiet mewġa popolari ta’ protesti kontra dan ir-riżultat ghax bosta jsostnu li hu rizultat mbaghbas sew. Rajna protesti li ħafna ħasbu li mhux se jerġgħu jaraw f’Teheran wara r-rivoluzzjoni Islamika ta’ Khomeini tal-1979. Iżda l-poplu Iranjan ma beżgħax, minkejja t-theddid, li jesprimi fehemtu. Bdew jaqgħu u jmutu n-nies iżda magħhom beda jixxaqqaq u jaqa’ wkoll il-ħajt ta’ kenn li dejjem kellha t-tmexxija suprema Iranjana.

Aktar ma żdied it-theddid, aktar żdiedet id-determinazzjoni ta’ poplu mweġġa’, li qed juri li xeba’ b’dak li għaddej f’pajjiżu. Il-poplu Iranjan huwa poplu ta’ kultura, attent għal dak li għaddej barra l-konfini ta’ pajjiżu. Poplu li ma jibżax mit-teknoloġija, anzi f’mumenti ta’ oppressjoni sabha bħala mezz utli ta’ kif qed iwassal leħnu. Jista’ jkun li dawn l-irvellijiet jintemmu u t-tmexxija tibqa’ dik li hi llum. Pero l-għajta ta’ weġa’ tal-poplu Iranjan ta’ dawn il-jiem żgur li nstemgħet u se tibqa’ tidwi u tagħmel ħoss fix-xhur u fis-snin li ġejjin. Sadanittant il-Gvern Iranjan jirritalja u jakkuza gvernijiet barranin b'"Indhil Barrani". Smajniha xi darba f'pajjizna !