Il-Ġbejna

F’dawn il-ġranet fis-supermarket rajt kaxxa żgħira li ġibditli l-attenzjoni. Hija kaxxa zgħira li fiha jkunu ppakkjati ġbejniet lokali ta’ pajjiżna.  Tgħiduli x’fiha speċjali din il-kaxxa ? Hija riżultat ta’ proġett iffinanzjat minn fondi tal-Unjoni Ewropea bl-isem T-Cheesimal li konna mbuttajna biex jibda fi żmieni  bejn l-Università ta’ Malta u l-konsorzju Corfilac (Consorzio Ricerca Filiera Lattiero-Casearia) f’Ragusa fi Sqallija li jieħu ħsieb il-ħarsien u l-promozzjoni ta' prodotti tipiċi magħmula mill-ħalib. Dan il-proġett inbeda madwar sentejn ilu u ġie fi tmiemu proprju f’dawn il-ġranet.  F'dan il-proġett kien hemm studju dwar il-karatteristiċi kimiċi tal-ġbejna lokali kif ukoll is-sistemi tradizzjonali wżati u l-impatt socjo-kulturali ta’ din l-attività.  

Kien hemm diversi raħħala li jipproduċu ġbejniet li pparteċipaw f’dan il-proġett u żaru Sqallija biex jaraw sistemi simili. Ġie studjat anke l-għalf tan-nagħaġ u kif dan jimpatta fuq il-kwalità tal-ġbejna. L-informazzjoni li nġabret tista' tintuża biex l-għalf u sussegwentement il-ħalib u l-ġbejniet ikollhom karatteristiċi uniformi, ħalli jinbeda l-proċess biex il-ġbejna ta’ pajjiżna tikseb ċertifikazzjoni tal-marka ta’ awtentiċita’ tal-UE, dik li tissejjah DOP, Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta (bl-ingliz Protected Designation of Origin). 

L-għan tad-DOP hi li tipproteġi r-reputazzjoni ta’ prodotti tal-ikel li jkun ġej minn reġjun partikolari tal-Unjoni Ewropea u tipproteġi wkoll lill-konsumatur minn prodotti inferjuri li jkunu offruti fis-suq: prodotti simili fl-isem u fl-għamla imma mhux awtentiċi. Naf fil-fatt li hemm raħħala li qed jaħsbu biex jagħmlu Organizazzjoni tal-Produtturi, ħalli jibdew jimpurtaw l-għalf u jużaw l-istess metodu ta' trobbija u produzzjoni.  L-għan tagħhom huwa li jmorru għall-applikazzjoni tad-DOP. Minn dejjem kienet priorità tal-Ministeru li kont immexxi jien li tingħata l-assistenza meħtieġa lill-għaqdiet tal-produtturi lokali sabiex ikunu jistgħu jiksbu dawn il-marki ta’ kwalità. Dawn il-marki ta’ kwalità ma jistax japplika għalihom il-Gvern.  Huma l-għadqiet tal-produtturi, l-intrapriżi fis-settur tal-ikel jew gruppi oħrajn b’interess komuni li jridu jressqu tali applikazzjoni lill-Kummissjoni Ewropea.

Kont fil-fatt ħtart grupp ta’ nies sabiex jagħtu assistenza lil raħħala tan-nagħaġ li jipproduċu ħalib għall-produzzjoni tal-ġbejniet sabiex jgħinuhom jissottomettu tali applikazzjoni.  Sfortunatament għalkemm pajjiżna huwa żgħir xorta hu diffiċli ħafna tgħaqqad flimkien l-operaturi. Għad għandek wisq biża ta’ dominazzjoni minn kompetituri  u suspetti.  Aħna stajna biss nixprunawhom biex jaslu.  F’dan il-każ jidher li bil-mod il-mod se naslu.  J’alla l-ħidma u s-sostenn lis-settur agrikolu jkompli minn dan il-Gvern wkoll.

Anqas baqar, aktar halib.

Is-settur tal-produzzjoni tal-halib ghamel passi sinifikanti 'l quddiem minn meta pajjizna ssieheb fl-Unjoni Ewropea. Matul l-ahhar tlett snin tajna ghajnuna sahansitra lir-rahhala jbiddlu l-merhla taghhom halli jtejbu l-efficjenza tal-produzzjoni. Permezz ta' l-ghajnuna finanzjarja ta' €3 miljuni llum wasalna biex ghandna anqas baqar, iżda ghandna produzzjoni akbar ta’ ħalib. L-ispiza ghat-tibdil tal-merhla hallset nofsha l-Unjoni Ewropea filwaqt li n-nofs l-iehor hargu l-Gvern Malti.

L-efficjenza fil-produzzjoni tjiebet b’8.2% jiġifieri kull baqra qed tagħti mal-kilo ħalib frisk aktar kuljum. Fl-2003 konna nipproduċu 40 miljun kilo ta’ ħalib fis-sena, illum niproduċu 42 miljun kilo ta’ ħalib fis-sena. Dan seħħ minkejja l-fatt li l-baqar għal-produzzjoni tal-ħalib naqsu b’8.8%. B'hekk ghandna wkoll anqas problemi ta’ nitrati u allura anqas impatt negattiv fuq l-ambjent taghna.

Din il-gimgha stajt inkompli nara l-avvanz li sar, meta flimkien mat-tfal tal-iskola ta' Sta.Monika tal-Gzira, zort wiehed mill-irziezet tal-baqar vicin il-Maghtab. Hadt gost niltaqa' ma' George u Helen li huma s-sidien tar-razzett. Hadt gost aktar ninnota li z-zewg uliedhom subien huma t-tnejn nteressati li eventwalment ikomplu anke huma f'dan is-settur. Wiehed mill-ulied qed jistudja l-inginerija fl-MCAST ghax jaghraf li mportanti li jkompli jitghallem allavolja se jidhol fis-settur agrikolu.

Is-settur irrisponda tajjeb għall-programm ta' ristrutturar permezz tat-tibdil tal-merħla kif ukoll bl-investiment li sar u li qiegħed isir fil-maġġoranza tal-irziezet bil-għajnuna finanzjarja mogħtija kemm mill-Gvern kif ukoll minn fondi Ewropej. Il-progress jitkellem wahdu. Hu għalhekk li l-ħalib Malti ngħata l-marka ta’ kwalita tal-Unjoni Ewropeja, dik li tissejjah l-Oval Mark. Marka zghira fuq il-pakkett li izda biex gibniha sar xoghol kbir mill-Gvern, mir-rahhala u mill-kumpanija lokali biex jitwassal lill-konsumatur mhux biss halib frisk kuljum, izda halib tal-aqwa kwalita'.

Jghixu f'dinja ?

Wiehed kiteb fuq timesofmalta.com “Hadd ma qed jinduna li l-Gvern qed jgholli l-affarijiet essenzjali”. Irrid nghid li mhiniex wiehed minn dawk li naghti wisq kaz ghal dak li jinkiteb bhala kummenti fid-digital papers, ghax huwa evidenti li hafna mill-kummenti huma organizzati, imma f’dawn il-granet kelli ftit aktar hin u din innutajtha. Imma possibli li dan li kiteb u hafna ohrajn mhumiex konxji li minn Ottubru tas-sena l-oħra kien hemm żieda fil-prezz taċ-ċereali u l-għalf tal-bhejjem fis-swieq internazzjonali. Jafu li l-baqar taghna jieklu biss ghalf li jigi minn barra ? X’suppost taghmel il-kumpanija l-kumpanija Malta Dairy Products ? Tassumi telf ?

Jew forsi mmorru lura ghall-friza tal-prezzijiet ? Nafu x’hadna b’politika bhal din. Hadna halib ta’ livell baxx, prodott f’impjant antikwat. U ovvjament stajna nixtru biss dak il-halib ! Ma kien hemm l-ebda ghazla. Hu kkalkulat li kull baqra tal-ħalib teħtieġ mas-27 kilo ta' għalf kuljum li jinkludi ġwież (19-il kilo mit-total), qamħirrun, xgħir, dry grass, tiben u felu li kważi kollha jkunu importati mill-produtturi tal-ħalib. Dawn iż-żidiet fil-prezz internazzjonali ta' dawn il-prodotti wasslu għaż-żidiet fil-prezzijiet tal-ħalib frisk lokali. Mhijiex biss Malta li qed tintlaqat miż-żidiet li qed ikun hemm minn barra u li qed iwasslu biex jiżdied il-prezz ukoll fis-suq lokali. Pajjiżi Ewropej ohra qed jiffaċċjaw l-istess sitwazzjoni. Saħansitra fl-Istati Uniti l-prezzijiet tal-prodotti tal-ħalib żdiedu b'xejn inqas minn 6% fl-ahhar xhur.

Issa fuq kollox irridu nghidu li l-halib frisk f’pajjizna huwa l-irhas mill-pajjizi kollha tal-UE. Imbaghad kien hemm minn anke kiteb biex jappella halli jinxtara “cheaper and longer lasting milk” ! Qed iqabbel il-prezz ta’ zewg prodotti ta’ kwalita’ differenti. Issa ovvjament ahna ma niehdux gost li jkun hemm zieda fil-prodotti, u fil-fatt qed naghtu ghajnuna lir-rahhala (ovvjament mhux lil dawk biss li jiproducu halib) kif thabbar fil-budget biex intaffu l-piz taz-zieda tal-ghalf. U tahsbu li l-Opposizzjoni qaltilna prosit ghal din id-decizzjoni ? Ma tarax. Anzi l-kelliemi tal-Opposizzjoni pprova jqajjem id-dubji fuq jekk nistghux nghinu lis-settur ! Dik imhabba ghall-produttur u l-konsumatur lokali !

Prodott ta' kwalita

Ċert li f’dawn l-ahhar jiem innutajtu d-dehra l-ġdida li ngħatat lill-prodotti tal-ħalib frisk kif ukoll l-introduzzjoni ta' numru ta' prodotti godda mill-Malta Dairy Products (MDP). Dehra sabiħa u li tkompli ssaħħaħ l-industrija lokali tal-ħalib frisk. Dehra li tagħmel ġieħ lil prodott li hu frott investiment kbir li sar mir-raħħala u l-MDP matul l-ahhar 5 snin. Investiment massiċċ li sar minn fondi tal-Gvern Malti kif ukoll minn fondi Ewropej.

Dan kollu wassal sabiex illum il-halib tal-MDP għandu ċertifikazzjoni ta’ kwalita’ msejħa l-Oval Mark. Huwa għalhekk li rrid nifraħ lit-tmexxija tal-MDP għal dan il-pass li għandu jimlihom b’kuraġġ biex ikomplu jippjanaw għal aktar titjib u tibdil fil-ġejjieni. Ahna dejjem konna konvinti li l-industrija lokali tal-produzzjoni tal-ħalib kellha futur quddiemha, minkejja l-inċertezza li ppruvat tizra l-Opposizzjoni qabel id-dhul taghna fl-Unjoni Ewropea.

Inrid -minn hawn insellem lit-tmexxija għaqlija tal-mexxejja tal-Koperattiva Produtturi tal-Ħalib kif ukoll tal-Malta Dairy Products li għarfu jaħtfu l-isfidi u jbiddluhom f'opportunitajiet ta' zvilupp. Illum tieħu gost iżżur razzett modern tal-baqar li jipproduċu l-ħalib. Tara makkinarju li sa’ ftit ilu konna naħsbu li jeżisti biss barra minn xtutna, liema makkinarju qed iwassal għal kundizzjonijiet aħjar ghall-annimali, aktar effiċjenza fil-produzzjoni u kwalita’ aħjar tal-ħalib ghall-konsumatur.

Il-pass ta’ din il-ġimgħa jkompli jsaħħaħ l-industrija lokali għax ikompli jpoġġiha f’posizzjoni li tikkompeti f’suq dejjem aktar kompetittiv. Aħna rridu nkomplu nesponu dawn il-bidliet u għalhekk ukoll ser norganizzaw Festa tal-Ħalib li se ssir f’Ħal Għargħur nhar il-Ħadd, 21 ta’ Marzu 2010. Narakom hemm u flimkien niċċelebraw il-bidliet impressjonanti tal-industrija tal-produzzjoni tal-ħalib lokali.