Spazju ta' kwalita' fl-Imdina

Il-bierah stajt nara b’ghajnejja kemm avvanza x-xoghol tar-rijabilitazzjoni fuq il-Foss tal-Imdina.  Minn foss li bilkemm kien accessabbli ghan-nies, jew fejn kien kien jintuza biss mill-ftit, mexjin biex nizviluppaw gnien mill-isbah biex jitgawda minn kulhadd matul il-gurnata kollha. Dan huwa  proġett li qed isir b'investiment ta' madwar 1.2 Miljun Ewro u mistenni jkun lest sal-bidu tas-sena d-diehla. 

 

Dan se jkun gnien bi spazju ta’ madwar 16-il tomna art (16,000 metru kwadru) u jibda minn Bieb il-Griegi, sa taħt il-Palazz Vilhena.  Sa ftit gimghat ilu partijiet mill-foss kienu mitluqa b’tennis pitches zdingati u parti konsiderevoli tal-foss kienet mehuda minn ground tal-football. Sakemm jitlesta l-gnien se jitkompla x-xoghol ukoll tar-restawr tas-swar li jharsu fuq il-foss. Ikolli nghid li certi kummenti li jinkitbu fuq l-electronic media verament ikunu minghajr bazi. Wiehed kiteb: “I guess these will be restored after the garden is inagurated damaging and dirtying the quality garden making it inaccessible again.” Le, habib mhux se jsir hekk. Ix-xoghol se jimxi in parallel. Is-sena l-oħra ntemm ix-xogħol metikoluz ta' restawr u konsolidament tas-swar ta' taħt il-Palazz Vilhena u s-sur ta' San Pawl.  

 

L-ghan principali tal-intervent fuq il-foss ma kienx biss li naghtu dak l-ispazju lill-pubbliku bhala gnien izda ridna wkoll nikxfu s-sbuhija tas-swar.  Hafna mis-sigar li kien hemm kienu qed jghattu u jtellfu mill-apprezzament vizwali u s-sbuhija tas-swar. Ghalhekk it-teknici anke wara li studjaw  xoghlijiet ohra li saru madwar swar ohra fil-Meditterranali, pproponew li s-sigar jitresqu lura halli ma jibqghux jghattu u inaqqsu mis-sbuhija tas-swar. Izda mhux talli mhux se nnaqqsu s-sigar talli se nhawwlu ferm aktar sigar milli hemm sa llum.    Wiehed kiteb fuq l-electronic media “mature trees were uprooted and new much smaller sapplings planted”.  Assolutament mhux minnu.  Is-sigar tac-citru li kien hemm gew transplanted, u ovvjament biex isir hekk, ikunu jridu jinzabru.  Meta bdejna naqilghuhom f’Gunju uhud kienu ghaglu biex jiktbu li dawn se jmutu, imma kif setghet jaraw il-gurnalisti b’ghajnejhom dawn ghadhom hajjin b’eccezzjoni ta’ wahdiet. 

 

Iz-zoni miftuha se jkunu miksija bit-turf naturali. L-ilma kollu li nġabar matul is-sena li għaddiet ġie trasferit f'ġibjun li jinsab fil-bitħa tal-Palazz Vilhena. Dan se jservi bħala wieħed mill-ġibjuni ta' riserva għall-ġibjun prinċipali eżistenti li jinsab fil-Foss, flimkien ma' zewgt igwiebi ohra li qed jinbnew bhala parti mill-progett.  Sistema ġdida tad-dawl se tkun qed tikkumplimenta l-proġett sabiex il-Foss ikun imdawwal u aċċessibbli għall-pubbliku anki filgħaxijiet.

Hajja gdida lill-foss tal-Imdina

Matul il-granet li ghaddew kienu hafna dawk li kkuntatjawni biex jghiduli li ghogobhom hafna d-disinn tal-foss madwar il-Belt tal-Imdina. Il-firxa tal-proġett testendi minn Bieb il-Griegi, sa taħt il-Palazz Vilhena. Illum partijiet mill-foss huma mitluqa b’tennis pitches zdingati u parti konsiderevoli tal-foss mehuda minn ground tal-football. Zoni ohra tal-foss sa llum ghandhom hafna sigar li qed jghattu u jtellfu mill-apprezzament vizwali u s-sbuhija tas-swar. L-ghan principali huwa dak li naghtu dak l-ispazju lill-pubbliku bhala gnien izda fl-istess hin nikxfu s-sbuhija tas-swar billi nressqu s-sigar lura halli ma jibqghux jghattu u inaqqsu mis-sbuhija tas-swar. Izda mhux talli mhux se nnaqqsu s-sigar talli se nhawwlu ferm aktar sigar milli hemm sa llum. Iz-zoni miftuha se jkunu miksija bit-turf. Id-disinn sar wara analizi li xoghlijiet ohra li saru madwar swar ohra fil-Meditterran.

Il-ġnien se jinkludi passaġġi bis-sigar u żoni ta' mistrieħ b’funtani zghar qalb il-passaggi bis-sigar. Se tkun installata ukoll sistema ta’ dwal gdida biex wiehed ikun jista japrezza s-swar anke bil-lejl. Barra hekk se jkun ukoll possibli li wiehed japprezza l-fdalijiet arkejologici li nstabu fil-foss waqt ix-xoghol ta’ konsolidazzjoni fuq is-swar. Il-ġnien se jkun totalment aċċessibbli b’żewġ rampi u entratura livell tat-triq minn Bieb il-Griegi.

Dan ix-xoghol fuq il-foss se jinbeda f’nofs din is-sena kif jitlesta x-xoghol ta’ konsolidament tas-sur madwar u taht il-Palazz ta’ Vilhena u il-Bastjun ta’ San Pawl li jinsab fi stadju avvanzat. Din hija parti mis-swar li verament kellha hsarat kbar minhabba li s-sur ilu ghal hafna snin jizviluppa konsenturi minhabba li l-blat ta’ taht is-sur beda jinqasam. Tant kien hemm hsarat li l-parti ta’ wara tal-Palazz ta’ Vilhena spiccat waqghet u kien ilha hekk ghal snin twal. B’dan l-intervent strutturali mill-aktar interessanti, inhadmet b’reqqa kbira biex tinhadem gos-sur xibqa shiha ta’ hadid biex is-sur litterament jintrefa ’l fuq ma ma jithalliex icedi aktar. Fil-gimghat li gejjin se jinbeda xoghol ta’ konsolidament fuq zewg zoni ohra tas-swar tal-Imdina, li wkoll qeghdin fil-periklu ta’ kollass. Il-progett b’kollox se jiswa €2.6 Miljun b’ko-finanzjament ta 85% mill-fondi tal-UE mistenni li jitlesta f’ Gunju ta’ din is-sena.

Dan ix-xoghol huwa parti mix-xoghol estensiv ta’ restawr li qed isir fuq 6km shah ta’ swar gewwa l-Imdina, l-Belt Valletta, il-Birgu u c-Cittadella f’Ghawdex. B’kollox se nkunu qed ninvestu €36 Miljun fil-wirt taghna halli mhux biss nharsu dak li ghandna u nirbhu spazji godda ghall-familji taghna, izda fuq kollox inkomplu ntejjbu l-prodott turistiku ta’ pajjizna.

Xoghol delikat fuq is-swar

Ix-xogholijiet li qegħdin isiru fuq is-swar tal-Imdina huma verament innovattivi u nteressanti. Hawnhekk jinsab għaddej mhux sempliċiment programm estensiv ta’ restawr tal-gebla iżda ħidma ffukata biex ikunu kkonsolidati partijiet tas-swar tal-Imdina li jinsabu fi stat perikoluż ghax il-pedamenti cedew matul l-ahhar 60 sena u aktar. Cedew ghax mibnija fuq qoxra rqiqa ta’ blat fuq fond qawwi ta' tafal.

Ix-xogħol hu wiehed delikat. Bħalissa qed issir ħidma partikolari fuq il-bastjun ta' San Pawl u fuq is-sur ta' taħt il-Palazz Vilhena. Fil-bastjun qed jiddaħħlu mal-40 micropile, b’tul ta’ 30 metru l-waħda. Taħt il-Palazz Vilhena s-sistema ta' konsolidament tinkludi deep piles ta' 16-il metru, flimkien ma' post-tensioned tendons. Biex nifthemu aħjar b’dan il-materjal li qed jidħol fis-swar kemm minn fuq is-swar kif ukoll mill-ġnub, qisna qegħdin inħituħ biex dan il-bastjun jissaħħaħ. Wiehed jista jsib immagni cara li tispjega dan fuq http://www.youtube.com/watch?v=gJQY4Hk9ZAM&feature=player_embedded! Galadarba nikkonsolidaw is-sur ta’ taht il-Palazz Vilhena, imbaghad irridu nibnu mill-gdid il-parti ta’ wara tal-Palazz li kienet iggarfet. Mhux xoghol facli imma naslu.

Bosta huma dawk li qed japrezzaw li x-xoghol li qed isir mhux semplici nterventi ta’ tindif tas-swar. Qed jgharfu x-xoghol li qed isir minn bosta nies tekniċi izda jridu jkunu jafu aktar. L-ghatx ghall-informazzjoni huwa kbir u fil-granet li gejjin se norganizzaw serje ta’ lecturers pubblici li fihom se jkun spjegat l-istorja u x-xoghol li qed isir.Interessanti l-coverage li dan ix-xoghol qed jinghata f’rivisti nternazzjonali spezjalizzati bhal Military Architecture.

Ir-restawr estensiv tal-fortifikazzjonijiet huwa xhieda tax-xogħol kbir li qegħdin nagħmlu bl-użu tal-fondi allokati għalina mill-Unjoni Ewropea. Dan ix-xogħol hu l-isbaħ rigal li nistgħu nagħtu lil uliedna sabiex huma wkoll jkunu jistghu jgawdu dan il-patrimonju fi stat ferm ahjar milli sibnih ahna.
http://www.youtube.com/watch?v=gJQY4Hk9ZAM&feature=player_embedded

Kunvent tal-genn !

"Xi kultant verament li m'ahniex konxji bizzejjed tal-wirt kbir li ghandna f'pajjizna." Ghidt hekk bejni u bejn ruhi meta dan l-ahhar zort il-Kunvent tal-Karmelitani gewwa l-Imdina. Matul l-ahhar xhur sar xoghol kbir ta' restawr fil-knisja u l-monasteru li nbnew ghal habta tas-sena 1660. Izda fil-verita' meta tinzel anke fis-sulari t'isfel malajr tinduna li qabel il-monasteru diga kien jezisti bini iehor. Dan huwa evidenti mill-istil tal-bini u l-gebel uzat. Bizzejjed nghid li f'postijiet minnhom hemm diversi drabi kolonni Rumani uzati fis-sulari t'isfel.

Kull rokna ta’ dan il-monasteru fih storja, kif inhu l-każ tal-Oratorju fejn il-patrijiet Karmelitani kienu jinġabru u li fejn sa’ llum għad hemm l-ewwel altar oriġinali tal-injam li kien maħdum fl-1670. Il-monasteru ghandu gmiel ta' refettorju u kcina antika li hija mghammra anke bl-ghodda li kienet tintuza fl-imghoddi. Hemm rikkezzi sbieh hafna fil-knisja, fosthom pittura ta’ Mattia Preti, minkejja dak li serqu l-Francizi fl-1798.

Aspett interessanti ta’ dan il-mużew huwa li wieħed jista’ jidħol ukoll f’ċella tipika li hija xhieda ħajja tas-sempliċita’ u l-ġabra li kienu jirrenjaw f’din l-ordni reliġjuża. Hemm ukoll għall-wiri oġġetti oħrajn ta’ interess u kurżita’ bħalma huma ilbies liturġiku antik li kienu jiġu meħjuta mis-sorijiet tal-klawsura. Ix-xogħol impressjonanti ta’ restawr li sar f’dan il-post huwa l-aktar evidenti fil-knisja fejn jispikka l-kwadru titulari tal-Annunzjata, xogħol ta’ Stefano Erardi.

Ma nistax ma nghidx prosit lis-Sur Neville Agius li dahal b'ruhu u gismu ghal din il-bicca xoghol ambizzjuża u li issa tista titgawda anke ghax l-Ordni Karmelitan ghazel li jaghti din l-opportunita’ ta’ partnership mal-privat. Nhar is-Sibt 4 t'April se norganizza Harga Kulturali sa dan il-post. Jekk jinteressak cempel fuq 21344589.